Tales & Co.COACHING
N 41.0082° · E 28.9784° · Istanbul
← Perspektif
Saha Notları

C Seviyeye Hazırlanmak, Kontrolü İçeri Taşımaktır

C seviyeye hazırlanan yönetici eksik bilgilerini kapatmaya çalışır. Asıl değişen, işinin özünü kontrol edebilecek birinin artık üstünde olmamasıdır.

5 dk okumaKasım 2026

Üstteki uzman bir gün ortadan kalkar

C seviyeye hazırlanmak denince akla önce bir eksik listesi gelir. Teknolojiden gelen aday finansı, finanstan gelen müşteriyi, satıştan gelen yönetim kurulunu bilmediğini söyler. Hazırlık planı da buna göre yapılır: bir yönetim programı, birkaç yönetim kurulu sunumu, strateji toplantılarına bir davet. Planın hiçbir parçası yanlış değildir ve hiçbiri asıl değişikliğe dokunmaz.

Kariyer boyunca var olan bir ağ

Bir yönetici kariyerinin büyük kısmını, kendi alanını kendisinden daha iyi bilen birine bağlı olarak geçirir. Genç mühendisin üstünde kıdemli bir mühendis, direktörün üstünde o alanın başındaki yönetici vardır. Bu kişi işin özünü kontrol eder: hesaptaki hatayı, mimarideki zayıflığı, sözleşmedeki boşluğu görür. Çoğu yönetici bu ağın farkına bile varmaz, çünkü ağ hep oradadır.

C seviyede ağ kalkar. Teknoloji direktörü teknoloji başkanı olduğunda artık CEO'ya bağlanır ve CEO teknolojiyi ondan iyi bilmez; zaten onu bu yüzden işe almıştır. Kararlarına itiraz edecek, hatasını ilk görecek, gerekçesindeki boşluğu yakalayacak kişi bir gün içinde ortadan kalkar ve yerine kimse gelmez. C seviyede yöneticinin üstünde, işinin özünü kontrol edebilecek kimse kalmaz ve hazırlığın asıl konusu bu boşluktur.

Kontrol kalktığında iki alışkanlıktan biri yerleşir

Onayı yanlış yerde aramak

Koçlukta sık karşılaştığımız bir desen, bir grup şirketinde teknoloji direktörlüğünden teknoloji başkanlığına yükselen bir yöneticiyle başlar. Yıllarca grubun teknoloji yöneticisine bağlı çalışmış, her büyük mimari kararını önce ona götürmüştür. Yeni rolün ilk aylarında aynı alışkanlığı CEO ile sürdürür: her önemli kararı ona anlatır, onayını alır, sonra uygular. CEO dinler, birkaç soru sorar ve onaylar.

Görünüşte bir sorun yoktur. Ama CEO'nun onayı artık bir kontrol değildir; CEO kararın teknik özünü değil, anlatanın kendinden emin görünüp görünmediğini tartmaktadır. Yönetici ise eski alışkanlıkla bu onayı bir doğrulama gibi taşır. Bir yıl sonra bir altyapı kararı beklenmedik bir maliyetle geri döndüğünde iki taraf da aynı şeyi fark eder: kararı aslında kimse kontrol etmemiştir.

Sessizliği onay saymak

Öbür alışkanlık bunun tersidir ve daha sessiz ilerler. Kimse itiraz etmediği için yönetici kararlarının doğru olduğunu düşünmeye başlar. Ekibi ona bağlıdır ve itiraz etmekte zorlanır, akranları başka alanların başındadır ve onun alanına girmez, CEO da uzman değildir. Yanılgılar bu ortamda büyür, çünkü onları yakalayacak ilk göz yoktur. Üstündeki uzman gittiğinde yanılmak kolaylaşmaz; fark edilmesi zorlaşır.

İki alışkanlık birbirinin zıddı gibi görünür ama aynı yerden doğar. İkisinde de yönetici, kontrolün hâlâ dışarıda bir yerde durduğunu varsayar: ya CEO'da ya da itiraz etmeyen odada. Kontrolün artık dışarıda olmadığını kabul etmek, C seviyedeki ilk yılın en geç öğrenilen dersidir.

CEO'nun onayı bir kontrol değildir; kararın özünü değil, anlatanın güvenini tartar.

Hazırlık, kontrolü unvandan önce içeri taşımaktır

Kontrolün kalkacağını bilen aday, onu unvan gelmeden kendi çalışma biçimine taşıyabilir. Bu bir eğitim programı değildir; mevcut rolde, üstteki uzman henüz oradayken yapılabilecek bir alışkanlık değişimidir. Birlikte çalıştığımız adaylarda üç uygulama işin çoğunu görür:

  • bir kararı vermeden önce gerekçesini ve onu neyin yanlış çıkaracağını iki üç cümleyle yazmak
  • hiyerarşinin dışında, aynı alanı bilen ve itiraz etmekten çekinmeyecek bir meslektaş bulmak
  • bir kararı alanı bilmeyen birine, onun karar verebileceği bir dille anlatmayı denemek

Yazılı gerekçe

İlki en basitidir ve en çok atlananıdır. Aday büyük bir kararı vermeden önce bir sayfaya üç şey yazar: neye karar verdiğini, neden, ve hangi işaret görülürse yanıldığını kabul edeceğini. Birkaç ay sonra sayfaya döner. Bu, üstteki uzmanın yaptığı işin en yakın ikamesidir, çünkü kararı sonradan bilinenlerle değil, verildiği andaki gerekçesiyle sınar. Yazılmış bir gerekçe, kontrol edecek kimse kalmadığında yöneticinin kendini kontrol edebileceği tek kayıttır.

Sayfaların ilk haftalarında çoğu zaman aynı şey görülür: üçüncü satır boş kalır ya da beklenen sonuç gelmezse gibi hiçbir şeyi dışarıda bırakmayan bir cümleyle doldurulur. Bu bir yazım sorunu değil, bir bulgudur. Yanıldığını hangi işaretten anlayacağını söyleyemeyen yönetici, o işaret geldiğinde de onu tanımaz. Satır somutlaştıkça, örneğin belli bir çeyrekte belli bir maliyetin aşılması olarak yazıldıkça, sayfa bir günlük olmaktan çıkar ve bir sınava dönüşür.

Üstteki uzman henüz oradayken bu sayfaları ona okutmak hazırlığın en değerli kısmıdır. Uzman kararın kendisinden çok gerekçenin nerede zayıf olduğunu gösterir ve aday kendi gerekçesini o gözle okumayı öğrenir. Unvan geldiğinde o göz artık dışarıda değil, sayfadadır.

Hiyerarşinin dışındaki itiraz

İkinci uygulama, sessizliğin yerine bir itiraz kaynağı koyar. Bu kişi ekipten olamaz, çünkü ekip yöneticiye bağlıdır; CEO da olamaz, çünkü uzman değildir. Başka bir şirkette aynı koltukta oturan bir meslektaş, alanında güvenilen eski bir yönetici ya da bir danışma kurulu üyesi olabilir. Önemli olan, kararı anlayacak kadar bilmesi ve yöneticiye hiçbir şey borçlu olmamasıdır. Bu ilişki unvandan sonraya bırakıldığında çoğu zaman geç kalınmış olur, çünkü yeni C seviye yönetici yanıldığını en az o dönemde göstermek ister.

CEO uzmanlığı değil, gerekçeyi görür

Üçüncü uygulama, işin görünen yüzünü değiştirir. CEO ve yönetim kurulu yöneticinin alanını denetleyemez, ama onun yargısını değerlendirir ve bunu tek bir yerden yapar: kararın nasıl anlatıldığından. Ayrıntılı ve teknik bir anlatım uzmanlık gösterir ama karar vermeye yardım etmez. Fazla sade bir anlatım ise riski gizler ve onayı boş bir onaya çevirir.

Yönetim kurulunda bu daha da belirgindir. Kurul yılda birkaç kez toplanır, gündemi kalabalıktır ve yöneticiyi neredeyse yalnızca sunumlarından tanır. Orada uzmanlığın derinliği görünmez; görünen, bir kararın riskinin ne kadar açık söylendiğidir. Kurulun güveni iyi giden kararlardan çok, kötü gidebilecek olanın önceden söylenmiş olmasından doğar.

Neyin yanlış çıkaracağını söylemek

Desendeki teknoloji başkanıyla çalışırken her büyük kararı CEO'ya iki cümleyle anlatmayı denedik: önerdiği şey ve hangi koşulda yanlış çıkacağı. İkinci cümle ilk haftalarda zorladı, çünkü yıllarca bir uzmana anlatırken buna hiç gerek olmamıştı; uzman o cümleyi kendisi kurardı. Cümle oturduğunda CEO'nun soruları da değişti. Teknik ayrıntıyı sormayı bıraktı, varsayımı sormaya başladı ve onay ilk kez gerçek bir değerlendirmeye dönüştü. C seviyede bir kararı iyi anlatmak, onu yanlış çıkaracak koşulu dinleyene teslim etmektir.

Bu, genel müdürün nasıl yetiştiğini anlattığımız yazıdaki son durak olma deneyimine yakındır ama ondan ayrıdır. Genel müdür, fonksiyonlar arasındaki kararların son durağıdır. Bir fonksiyonun başındaki C seviye yönetici ise kendi alanının özünde son duraktır ve o özü, onu bilmeyen bir masaya anlatmak zorundadır. Hazırlığın unvandan önce başladığını daha önce yazmıştık. Burada da başlangıç, üstteki uzman henüz odadayken yapılan bu provadır.

Sahadan

Bu konu odaya çoğu zaman bir eksik listesiyle girer. Aday, C seviyeye geçmeden önce hangi alanı öğrenmesi, hangi programı alması gerektiğini sorar. Biz başka bir şey sorarız: son büyük kararını bugün kim kontrol ederdi ve bir yıl sonra o kişi üstünde olmadığında kim edecek. Soru eksik listesini bir kenara atmak için değil, onu doğru sıraya koymak için sorulur.

Odada olan

İlk sorunun cevabı hızlı gelir, çünkü üstteki uzmanın bir adı vardır. İkinci soru çoğu zaman bir duraksamayla karşılanır. Aday önce CEO'yu, sonra ekibini sayar ve ikisinin de o işi yapamayacağını kendisi fark eder. Konuşma bu noktada eksik listesinden kontrolün nereye taşınacağına döner. C seviyeye hazırlanmak, üstteki uzman gitmeden önce onun gözünü kendi sayfasına taşımaktır.

Nasıl çalıştığımız bu soruyla başlar. Diğer yazılarımız Perspektif sayfasında.

C seviyeye hazırlanan üst düzey yöneticiler için

Önce eksik listesini değil, kararlarınızı kimin kontrol edeceğini konuşalım.

İlk görüşme bir eğitim planıyla değil, son büyük kararınızın gerekçesini birlikte yazmakla başlar.

Görüşme talep et
TALES & CO.   /   ENTERING
Click to enter
2026 · Vol I